Amerikan Havacılık ve Uzay Ajansı’nın (NASA) iki yıllık görev süresi öngörüsüyle fırlattığı ancak 21 yılı aşkın süredir veri toplayan Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yörüngesinin kritik seviyeye gerilemesi nedeniyle Dünya atmosferinde yanarak görevini noktalama aşamasına geldi.
Uzaya 20 Kasım 2004 tarihinde gönderilen gözlemevi, kainattaki yüksek enerjili ve ani gama ışını patlamalarını kaydetmek üzere geliştirilmişti. Yönünü bir dakika içerisinde patlama sahasına çevirebilme kabiliyetine sahip olan araç, operasyonel kaldığı dönem boyunca 2 binden fazla gama ışını patlamasını tespit ederken 1.400’ü aşkın süpernovayı takip etti. Gözlemevi ayrıca kara deliklerin yuttuğu yıldızlar ile çeşitli gök cisimlerini incelerken, 2022’de “BOAT” adıyla kayıtlara geçen tarihi kozmik patlamayı da saptadı.
Güneş aktiviteleri irtifa kaybını tetikledi
Teleskobun kontrolsüz biçimde irtifa kaybetmesinde Güneş’te meydana gelen patlamalar belirleyici oldu. Bu patlamaların Dünya atmosferini ısıtıp genişletmesi, alçak irtifada hareket eden uzay aracının maruz kaldığı sürtünme kuvvetini yükseltti. İrtifası hedeflere kilitlenemeyecek ölçüde alçalan gözlemevinin bilimsel faaliyetleri 23 Ekim tarihinde NASA tarafından sonlandırıldı. Aracın son gözlemi ise 20 Ekim’de, Dünya yüzeyinden takriben 275 kilometre mesafedeyken kayda geçti.
Robotik kurtarma hamlesi sonuçsuz kaldı
Gözlemevinin yörüngesini yukarı taşımak amacıyla Katalyst Space Technologies ortaklığıyla LINK adı verilen robotik kurtarma aracı devreye sokuldu. 3 Temmuz 2026’da fırlatılan kurtarma aracı, yön kontrol mekanizmasındaki teknik aksaklık sebebiyle Swift ile kenetlenemedi. NASA, söz konusu operasyonun başarısız olmasının ardından Ağustos ayında kurtarma girişimini resmen sonlandırdı.
