ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Paris’te gerçekleştirilen G7 toplantısında Başkan Donald Trump’ın yeni İran stratejisini paylaştı. Rubio, Washington’ın doğrudan askeri müdahale ya da yeni bir anlaşma yerine Tahran yönetimini yaptırımlar ve finansal baskıyla yıpratmayı amaçlayan üçüncü bir yolu benimsediğini mevkidaşlarına aktardı.
Axios’a bilgi veren üç yetkiliye göre, Kongre ara seçimlerinde yaşanan kayıpların ardından yeni bir yön arayan Trump, çatışmayı yeniden alevlendirmek veya uzlaşmaya varmak seçenekleri yerine ekonomik boğma taktiğinde karar kıldı. Karar öncesinde İsrail yeni askeri operasyonlar yapılmasını talep ederken, Körfez ülkeleri bu tür adımlara karşı duruş sergiledi. Beyaz Saray’da Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile bir araya gelen Trump, askeri operasyon olasılığını düşük bularak şu sözleri sarf etti:
“oldukça düşük bir ihtimal” ve “gerekli görünmediğini” söyledi.
Trump ayrıca deniz ablukası ve ekonomik adımların yanı sıra Tahran’ın gelişmiş silah ile teknoloji sevkiyatında kullandığı kara hatlarını kesmeyi amaçlayan “Demir Kapı” isimli bir operasyon planlandığını dile getirdi. Hazine Bakanı Scott Bessent, CIA Direktörü John Ratcliffe ve Jared Kushner tarafından da desteklenen bu yaklaşımı G7 oturumunda detaylandıran Rubio, şunları kaydetti:
“Başkan’ın önünde yalnızca iki seçenek yok. Mesele yalnızca savaşa dönmek ya da saçma bir barış anlaşması imzalamak değil. Aptalca bir anlaşma yapmayacağız. Sahip olduğumuz üçüncü seçenek, şu anda yaptığımız şeyi yapmaya devam etmektir”
“Başkan asılsız bir zaman baskısı altında değil, İranlılar kendi ekonomilerine büyük zarar veriyor”
Bölge Ülkelerinde Ticari Baskı ve İstikrarsızlık Kaygısı
Görüşmelerin sonrasında basına açıklamalarda bulunan Rubio, İran’ın mevcut şartlarının müzakerelere engel oluşturduğunu ve ekonomik koşulların zamanla etkisini göstereceğini vurguladı:
“İran bir anlaşmayı çok ister. Sorun şu ki, öne sürmeye devam ettikleri koşullar absürt. Yani şu anda ciddi bile değiller”
“Sonunda yemek yemek zorundasınız. Nihayetinde ekonomik gerçekler en radikal delinin bile kafasına dank eder. Dolayısıyla zaman geçtikçe bunun bir etkisi olacağını düşünüyorum”
“Şu anda İran’a çektirilen ekonomik acı olağanüstü boyutta ve katlanarak artıyor. Her geçen gün büyüyor. Aynı hedefe ekonomik araçlar ve ekonomik baskı yoluyla ulaşıyorsak askeri saldırılar düzenlememize gerek yok. Bu bir çıkmaz değil. İran küresel pazarda enerji satamama durumuyla bugüne kadar hiçbir zaman böylesine karşı karşıya kalmamıştı”
ABD’nin benimsediği bu strateji, bölgedeki komşu ülkeler nezdinde endişeyle karşılandı. Bir ABD’li yetkili; Türkiye, Irak ve Pakistan gibi ortakların uçuşların durdurulması ve sınır kapılarının kapatılması da dahil olmak üzere Tahran’la ticareti kesmeleri yönünde maruz kaldıkları Amerikan baskısından ve bu durumun yaratacağı iç istikrarsızlıktan çekindiklerini ifade etti. Bu tablo, İran Dini Lideri Mücteba Hamaney’in “ne savaş ne anlaşma” şeklindeki belirsizliğin sona erdirilmesine dönük hükümet ve Devrim Muhafızları’na verdiği direktifle de tezat oluşturuyor.
Gelişmeleri değerlendiren Atlantic Council bünyesindeki İran uzmanı Danny Citrinowicz, gerilimin risklerine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“İran’ın bu durumu süresiz olarak kabullenmek gibi bir niyeti yok. Tahran, Washington ve bölgesel ortakları için ekonomik ve güvenlik maliyetlerini artırmanın Amerikan politikasında bir değişikliği zorlamanın tek yolu olduğu sonucuna varabilir. Tehlike ortada: İran gerilimi tırmandırır, Washington karşılık verir ve her iki taraf da kendilerini zorunlu olarak istemedikleri başka bir askeri çatışmanın içinde bulur”
Katar Başbakanı Al Sani ise diplomasinin önünün açık olduğunu belirterek, Trump yönetiminin olası bir mutabakatı ilerleyen dönemde bozabileceği yönündeki Tahran kaynaklı güvensizliği aşmak için Çin ve Avrupa ülkelerinin garantör sıfatıyla devreye girmesini önerdiğini dile getirdi.
