Eski FBI ajanı ve davranış analisti Joe Navarro, narsistik bireylerin mevkilerini, saygınlıklarını ve çevreleri üzerindeki denetimlerini yitirmeye başladıklarında daha saldırgan ve tahmin edilemez davranışlar sergilediklerini belirterek bu çöküş evresinde öne çıkan yedi kritik tutumu açıkladı.
Fizikteki düzensizlik kavramından esinlenerek süreci entropik durum şeklinde niteleyen yazar Joe Navarro, hakimiyet alanı daralan profillerin yenilgiyi kabul etmekte zorlandığını aktarıyor. Kurdukları düzen çözülürken denetimi tekrar ele geçirmek isteyen bu kişilerin, çalışma ortamlarında ve sosyal çevrelerinde beklenmedik bir tahribata yol açabildiği kaydediliyor.
Kontrol Yitimi Sırasında Görülen Davranışsal Dönüşümler
Navarro’nun tespitlerine göre, entropik evreye giren bireyler başarısızlıklar belirginleşse dahi haklılık iddialarını sertleştiriyor ve kendilerine dair kurguladıkları imaj ile somut gerçekler arasındaki mesafe açılıyor. Aynı süreçte, daha önce sadakat gösteren yakın çalışma arkadaşları veya ortaklar fikir ayrılığına düştükleri anda hızla hasım ilan edilerek yetkileri kısıtlanabiliyor.
Mevcut açmazları örtbas etme gayretiyle yalanların ve asılsız vaatlerin katlanarak çoğaldığı bu dönemde, kişiler yalnızca kendi mevkilerini kaybetmekle kalmayıp etrafındakilerin de zarar görmesini arzulayabiliyor. Takip eden aşamada, her sıradan gelişmeyi organize bir karalama faaliyeti ya da komplo olarak yorumlayan birey, dürtüsel ve riskli kararlarla kendi tükenişini hızlandırırken maiyetindekileri de etik dışı taleplerle krizin parçası haline getiriyor.
Eski FBI ajanına göre entropik süreç tam çöküş anından ziyade ilk yetki kayıplarında başlıyor ve şu işaretlerle takip edilebiliyor:
Hataların faturasını ısrarla başkalarına yüklemek
Geçmişte yakın durulan kişileri aniden hasım konumuna yerleştirmek
Sorgulanamaz bir sadakat beklentisi içine girmek
Dürtüsel, ölçüsüz ve tahrip edici kararlar uygulamak
Eleştiriler karşısında kontrolsüz öfke nöbetleri göstermek
Çevresinde sürekli komplolar ve gizli düşmanlar kurgulamak
Navarro, entropik durumun toplumsal ölçekteki yıkıcı yansımalarına Adolf Hitler ve Jim Jones vakalarını örnek gösteriyor. II. Dünya Savaşı sonlarında gerçekliği reddederek çocukları cepheye süren Nazi yönetimi ile Guyana’da 900’den fazla kişinin ölümüyle sonuçlanan Jonestown trajedisi, denetimini yitiren yıkıcı figürlerin çevrelerine verebileceği zararın tarihsel örnekleri olarak vurgulanıyor.

