İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan Türkiye İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi, eylülde 47,9 puana inerek sektördeki daralmanın devam ettiğini ortaya koydu. Ağustosta 48,1 seviyesinde bulunan manşet veri, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik belirsizlikler ve zayıflayan talep neticesinde imalat sanayisinde üretim ile yeni siparişlerdeki düşüşün sürdüğünü belgeledi.
Zorlu piyasa koşulları sebebiyle imalatçılar fabrika üretimlerini üst üste dördüncü ayda da kıstı. Çatışma ortamının tırmandırdığı akaryakıt, navlun ve ham madde giderleri girdi maliyetlerini son dört ayın en tepe noktasına ulaştırırken, şirketlerin bu maliyetleri etiketlere yansıtmasıyla nihai mamul fiyat artışları da benzer şekilde dört ayın zirvesine çıktı. Deniz taşımacılığındaki gecikmeler ve parça yetersizlikleri ise tedarik zincirindeki teslim sürelerinin uzamasına yol açtı.
Sektörel Ayrışmada Gıda İmalatı Öne Çıktı
İncelenen 10 temel sanayi kolundan 9’unda üretim hacmi gerilerken, son yedi ayda ilk kez artış gösteren gıda ürünleri alanı daralmanın dışında kaldı. İmalattaki en sert yavaşlama kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe kaydedilirken, yeni sipariş kazanımında pozitif ayrışan yegane alan yine gıda oldu. Yeni sipariş kaybının en derin hissedildiği sektör ağaç ve kâğıt ürünleri olurken, ihracat pazarında gıdanın yanı sıra kara ve deniz taşıtları üreticileri de yurt dışı siparişlerini büyütmeyi başardı.
Sipariş ve üretimdeki temkinli hava istihdam politikalarına da yansıdı; 10 sektörün sadece ikisinde çalışan sayısı yükseldi. Kara ve deniz taşıtları sektörü personel artışını beşinci aya taşırken, elektrikli ve elektronik ürünlerde istihdam son üç ayda ikinci defa genişleme kaydetti. İstihdam kaybının en fazla yaşandığı alan ağaç ve kâğıt sektörü olarak belirlendi. Satın alma faaliyetlerinde ise gıda sektörünün kuvvetli girdi talebi öne çıkarken, elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe teslimat süreleri bir yıldan uzun bir aranın ardından ilk defa kısaldı.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, Orta Doğu’daki savaş devam ederken, Türk imalatçıları eylül ayında da bu durumun etkilerini hissetmeye devam ettiğini belirtti:
“Üçüncü çeyrek boyunca görünüm önemli bir değişim göstermedi ve jeopolitik koşullara ilişkin belirsizlik sektörde büyümeyi sınırlamayı sürdürdü. Bununla birlikte, PMI’ın üçüncü çeyrek ortalamasının ikinci çeyreğin hafif üzerinde olması toparlanmaya yönelik bazı temkinli sinyaller verdi.”
