ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın Grönland’daki askeri yetkilerini artıran ve yeni üsler kurmasına imkan tanıyan 10 sayfalık yeni mutabakatı imzaladı. Salı günü kamuoyuna duyurulan metin adanın mülkiyet devrini kapsamazken, Grönland yönetimi ilk defa doğrudan uluslararası bağlayıcılığı bulunan bir anlaşmaya imza koymuş oldu.
Ocak ayında Grönland’ı tamamen devralarak ABD toprağı yapma isteğini aktaran Donald Trump, hedefini şu ifadelerle açıklamıştı:
Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar
Danimarka başta olmak üzere yetkililer, ABD Başkanı’nın “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam” olarak nitelediği anlaşmadan geri adım atmasından çekindikleri için mülkiyete dair bu farkı öne çıkarmaktan kaçındı.
Müzakere Süreci ve Uluslararası İlişkiler
Anlaşmanın yazımında yer alan diplomatik kaynaklar, aylarca süren titiz müzakerelerin ardından taslağı Trump’a iletmek için en uygun anı beklediklerini aktardı. Belgenin siyasi faturasını yorumlayan Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, metni şu sözlerle değerlendirdi:
Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel
Olesen, yaşanan sürecin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile kurulan ilişkilere kalıcı hasar verdiğini kaydetti. ABD’nin adadaki askeri haklarının temeli 1951 anlaşmasına dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’ne gerçekleştirdiği ziyarette Çin ile Rusya’nın bölgedeki hedeflerine işaret ederek konuştu:
Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz
Mutabakat Danimarka ve Grönland cephelerinde olumlu karşılandı. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın sol eğilimli bağımsızlık yanlısı partisinin üyesi Naaja Nathanielsen, Grönland’ın Danimarka ile beraber ilk defa uluslararası bir metne doğrudan taraf olduğuna işaret etti:
İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey
Nathanielsen, söz konusu tablonun ilerideki dış politika özerkliği adına emsal teşkil edeceğini belirtti. Anlaşma metninde ayrıca Grönland’ın gelecekte bağımsızlığını ilan etmesi ihtimaline dair şu özel hükme yer verildi:
Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır
